ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရာသီဥတုနှင့်စပ်လျင်းသည့်ဘဏ္ဍာရေးပြုပြင်မှုအတွက် ပါရီ ၂၀၂၃ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှ ရလဒ်ငါးခု

ပါရီမြို့တွင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေးစနစ်အား နှစ်ရက်ကြာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဆွေးနွေးပွဲကို ဇွန် ၂၂ ရက်နှင့် ၂၃ ရက်တို့တွင် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင် ၄၀ ကျော်သည် ချမ်းသာသောနိုင်ငံများမှ ဆင်းရဲသောနိုင်ငံများကို အကျပ်အတည်းများ ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများအပေါ် အကန့်အသတ်ဖြင့် တိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်ချက်များ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။

အလုပ်အဖွဲ့များ၊ ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် နှစ်ဖက်ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ညှိနှိုင်းမှုများသည် နိုင်ငံတကာရာသီဥတုစေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုတွင် ထုံးစံအတိုင်း စာမျက်နှာရှစ်မျက်နှာပါ အကျဉ်းချုပ်ကို ရလဒ်ကို ထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။  တိုးတက်မှု၏ မရေရာသော အညွှန်းများကို ကိုးကားပြီး အချို့သောကျွမ်းကျင်သူများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆောတလျင်ဝေဖန်မှုများ တောင်းဆိုချက်များ ပါဝင်လာပါသည်။ ဥပမာ ကာဗွန်ခရက်ဒစ်များအတွက် ပံ့ပိုးမှုမြှင့်တင်ရန် ခေါ်ဆိုမှု၊  ပုံစံမျိုးကွဲ ကာဗွန်ခရက်ဒစ်စျေးကွက်ကို တွန်းလှန်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများ၊ ကျောထောက်နောက်ခံနှင့် သဘာဝဆိုင်ရာ ကြွေးမြီလဲလှယ်မှုများကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ချဲ့ထွင်ရန် တောင်းဆိုမှုများ ပါဝင်သည်။

သူတို့ ဘာတွေအောင်မြင်ခဲ့ကြလဲ

တက်ကြွသောအသံထွက်များ ပြတ်သားမှုတော့ မရှိခဲ့ပါ။ ‘လူများနှင့်ကမ္ဘာဂြိုဟ်အတွက်သဘောတူညီမှုအသစ်’ ဟု Mr Macron ကပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး Janet Yellen က “အရေးကြီးတဲ့ မှတ်တိုင်တစ်ခုပါ။ အပြောင်းအလဲအတွက် ကျွန်ုပ်တို့တွင် တွန်းအားတစ်ခုရှိကြောင်း နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) အကြီးအကဲ ဒေါက်တာ Kristalina Georgieva ကလဲ ပြောကြားခဲ့သည်။

ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကို ကူညီရန်နှင့် ပူနွေးလာမှု၏ စိန်ခေါ်မှုများကို တုံ့ပြန်ရန်အတွက် ဘဏ္ဍာရေးစနစ်အား ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် အရှိန်အဟုန်ကောင်းတခု တည်ဆောက်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေသော အဓိကရလဒ်ငါးခုကိုတွေ့ရသည်။

၁. ငွေသားကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ အသုံးပြုခွင့်

ပါရီထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို တက်ရောက်ခဲ့သည့် နိုင်ငံအများအပြားသည် COVID-19 ကပ်ရောဂါ၏ ပြင်းထန်သော စီးပွားရေးလှုပ်ခတ်မှုအပေါ် အာရုံစိုက်သည့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးတွင်လည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ အစောပိုင်းအစည်းအဝေးတွင် ချမ်းသာသောနိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးအရွယ်အစားနှင့် ဆက်စပ်နေသော ပမာဏအလိုက် အထူးဆွဲယူသုံးစွဲခွင့်များ သို့မဟုတ် SDRs ဟုခေါ်သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ ဘီလီယံကို ရယူရန် ကတိကဝတ်ပြုခဲ့သည်။ နိုင်ငံများသည် အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် IMF မှတစ်ဆင့် ရန်ပုံငွေများကို ရယူနိုင်ပြီး ထိုသို့လုပ်ဆောင်ခြင်းတွင် ၎င်းတို့၏ ကြွေးမြီဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ထပ်မတိုးစေအောင်တာဝန်ခံသည်။ အရေးပေါ်ရန်ပုံငွေများကို ဆင်းရဲသောနိုင်ငံများမှ ရာသီဥတုဒဏ်ပေးသော ဘေးအန္တရာယ်များနှင့် ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရသော်လည်း ဆင်းရဲသောနိုင်ငံများတွင် SDRs များကို အနည်းငယ်သာ အသုံးပြုခွင့်ရှိသည်။ ချမ်းသာသောနိုင်ငံအများအပြားသည် အရေးပေါ်ရန်ပုံငွေလိုအပ်နေသော နိုင်ငံများကို အကျိုးရှိစေရန် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင် SDRs အပိုင်းကို ပြန်လည်နေရာချထားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာ Georgieva က ပါရီတွင် ကြေညာခဲ့သည်။ IMF သည် အတိုးနှုန်းကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၆၀ အထိ တိုးမြှင့်ရန် ရည်မှန်းချက်အသစ်ကို ချမှတ်ထားသည်။

၂. ကပ်ဆိုးကိရိယာတစ်ခု

အပြောင်းအလဲ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာကာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် နိုင်ငံများအား ကြွေးမြီများ ကြီးကြီးပေးဆောင်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရာသီဥတု-ကြွေးမြီထောင်ချောက်ဟု လူသိများသည့် ဆိုးရွားသောသံသရာကို ဖန်တီးနေပြီး ဤသံသရာကိုရပ်တန့်ခြင်းသည် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌအသစ် မစ္စတာ Ajay Banga ၏ ဦးစားပေးလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရာသီဥတု-ကြွေးမြီထောင်ချောက်မှ လွတ်မြောက်ရန်အတွက် ပဲရစ်တွင် ဆွေးနွေးမှုများသည် ပြဿနာနှစ်ခုလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်ဖြေရှင်းရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေမည့် ဖြေရှင်းနည်းများကို ဖြန့်ကျက်အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ ပါရီထိပ်သီးအစည်းအဝေးအတွင်း ကြေငြာချက်တစ်ခုအရ အစီအစဉ်၏ ယူရိုသန်း ၁၇၀ ဘတ်ဂျက်သည် ယူရိုသန်း ၂၇၀ အထိ တိုးလာခဲ့သည်။

၃. အရင်က US$ ၁၀၀ ဘီလျံ ဘာဖြစ်သွားလဲ

ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများ၏ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုကို လျှော့ချရန်နှင့် ပူနွေးလာနေသည့် ကမ္ဘာကြီးနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများမှ နှစ်စဉ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၁၀၀ သုံးစွဲမည့် ပရောဂျက်များအတွက် ကတိကဝတ်များရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းအရ စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ 83 ဘီလီယံ ရှိကြောင်း OECD ဆန်းစစ်ချက် အရ သိရသည်။ သို့သော် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများဘက်မှ အဆိုပါစိုးရိမ်မှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ‘တိကျသေချာသောခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း’ ကို ကတိပြုရန် Mr Macron  မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမှာ တိကျတဲ့ အချိန်ဇယားကိုတော့ မကြေညာခဲ့ပါဘူး။ ယခုနှစ်ကုန်တွင် ဒူဘိုင်းအတွက် သတ်မှတ်ထားသော နှစ်စဉ် COP28 ရာသီဥတု ထိပ်သီးအစည်းအဝေးမတိုင်မီ စောင့်ကြည့်ရမည့်အရာဖြစ်သည်။

၄. နိုင်ငံတကာအခွန်များအကြောင်းပြောရန်

ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာပြဿနာများကိုဖြေရှင်းရန် လိုအပ်သောငွေကိုထုတ်ပေးရန် နိုင်ငံတကာအခွန်များရရှိရန် အလားအလာကို Mr Macron က မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းအခွန်အခများကို သင်္ဘော၊ လေကြောင်း သို့မဟုတ် ငွေကြေးလွှဲပြောင်းမှုများတွင်ပင် ချမှတ်နိုင်သည်။ နိုင်ငံတိုင်းကို ကျောထောက်နောက်ခံပြုရန် အလားအလာ အလွန်နည်းပါးကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူများစွာက ထောက်ပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော် Mr Macron သည် သင်္ဘောစက်မှုလုပ်ငန်းမှ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုအပေါ် အခွန်ကောက်ရန် တွန်းအားပေးသည့်အနေဖြင့် စပိန်၊ ပေါ်တူဂီ၊ နော်ဝေနှင့် ကျွန်းနိုင်ငံအများအပြားအပါအဝင် အထောက်အပံ့ပေးသည့် နိုင်ငံပေါင်း ၂၂ နိုင်ငံစာရင်းကို မျှဝေခဲ့သည်။ အဆိုပါ အဆိုပြုချက်သည် အဖွဲ့ဝင် ၁၇၀ ပါ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေကြောင်းအဖွဲ့အစည်း၏ လိုအပ်သော ပံ့ပိုးကူညီမှုကို အာမခံချက်ပေးရန် ဝေးကွာနေသေးပြီး စည်းကြပ်မှုတစ်ရပ်ကို လက်ခံနိုင်မှု ရှိမရှိ ဆုံးဖြတ်ပေးမည်ဖြစ်သည်။

၅. ကြေငြာချက်များစွာ

ပါရီထိပ်သီးအစည်းအဝေးသည် COP28 တွင်ကျင်းပမည့်နိုင်ငံအားလုံးနှင့် ဘက်ပေါင်းစုံစည်းဝေးပွဲမဟုတ်သော်လည်း ကြီးကြီးမားမားကြေငြာချက်အချို့အတွက် နောက်ခံအခင်းအကျင်းကို ပေးထားသည်။ ဇမ်ဘီယာသည် တရုတ်အပါအဝင် နှစ်နိုင်ငံ ငွေချေးသူများနှင့် ကြွေးမြီ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆.၃ ဘီလီယံ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် မူအားဖြင့် စောင့်မျှော်နေသော သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဆီနီဂေါသည် ၎င်း၏ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်ကို ၂၀၃၀ တွင် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြှင့်တင်နိုင်စေရန် ကူညီရန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂.၇ ဘီလီယံရရှိခဲ့သည်။ ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်နှင့် စွမ်းအင်အခြေခံအဆောက်အအုံအတွက် အသစ်ထွက်ပေါ်လာသောဈေးကွက်များတွင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍရန်ပုံငွေကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်မည့် “ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဓာတ်ခွဲခန်း” ကို ကမ္ဘာ့ဘဏ်က ကြေညာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အစိမ်းရောင်အဖွဲ့များနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ဦးတည်သော NGO အများအပြားသည် ကြွေးမြီဖျက်သိမ်းခြင်းကဲ့သို့သော အစွန်းရောက်ဖြေရှင်းနည်းများတွင် တိုးတက်မှုမရှိသည့်အတွက် စိတ်ပျက်မိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။

ခိုင်မာသော ငွေကြေးပမာဏ သို့မဟုတ် သဘောတူညီချက်များ ပူးတွဲပါရှိခြင်းမရှိသော်လည်း၊ ပါရီထိပ်သီးအစည်းအဝေး၏ အခြားရလဒ်တစ်ခုမှာ ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဘဏ်များကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရမည်ဟု တက်ရောက်သူနိုင်ငံအများစုက သဘောတူခဲ့ကြသည်။

Ref: Five takeaways from the Paris Summit to fix global climate finance